هدف: هدف از این پژوهش، طراحی یک مدل آموزش خلاق، برای دانش آموزان دوره ابتدایی با تأکید بر پایه چهارم ابتدایی بود، به نحوی که مؤلفه های کلی و جزیی آن شناخته شده و بتوان در ساختار نظام آموزشی از آن بهره برد. روش: روش این پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از منظر شیوه گردآوری داده ها، توصیفی و پیمایشی و از نظر عملیاتی آمیخته-اکتشافی است. در این راستا، در مرحله اول، مؤلفه های آموزش خلاق در متون مستند موجود شناسایی شد و پس از انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته با 20 تن از خبرگان از طریق کدگذاری سه مرحله ای، به صورت مقوله های اصلی و فرعی درآمد و سپس از به روش طراحی پرسشنامه محقق ساخته، به صورت پیمایشی با نمونه آماری 384 نفر، نظر کارشناسان و خبرگان و صاحب نظران دریافت شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که مؤلفه های اصلی رهبری و مدیریت آموزشی، تقویت زیرساخت آموزش، روش های تدریس و رویکردهای یادگیری و یاددهی، محیط آموزش، محتوای کتب و شیوه ارزشیابی اساس الگوی آموزش خلاق در دوره آموزش ابتدایی پایه چهارم ابتدایی بوده، همچنین معلوم شد که رهبری و مدیریت آموزشی، از نفوذ بالا و تأثیرپذیری کمی نسبت به سایر مؤلفه ها برخوردار بوده و هیچ متغیری در این الگو، خودمختار عمل نکرد. نتیجه گیری: چنانچه عزم اجرای برنامه آموزش خلاق با هدف پرورش خلاقیت در دوره ابتدایی، وجود داشته باشد، ابتدا باید زیرساخت ها و زمینه های لازم برای این امر فراهم شود، تا معلمان به عنوان اصلی ترین رهبران آموزشی بتوانند به کمک مدیران مدارس و خانواده های دانش آموزان، نسلی خلاق و توانمند برای مواجهه با جهان پیچیده پیش رو، تربیت نمایند.

پیشینه و اهداف: هدف از پژوهش حاضر، پدیدار شناسی فهم معلّمان از تغییرات دوره ابتدایی با استفاده از واکاوی تجارب زیسته معلّمان درگیر در این دوره بود. روش: روش انجام این پژوهش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی انجام گرفت و 25 نفر از معلّمان (15 زن و 10 مرد) ابتدایی ناحیه دو شیراز مصاحبه نیمه ساختار یافته ای انجام و داده ها کدگذاری (باز و محوری و انتخابی) گردید. لازم به ذکر است در انتخاب مصاحبه شوندگان تلاش شد در انتخاب معلمان، کسانی مورد مصاحبه قرار گیرند که حداقل 5 سال سابقه تدریس در دوره اول یا دوم و یا دو دوره را داشته باشند. جهت تعیین روایی و پایایی داده ها از سه معیار مورد نظر صاحب نظران مطالعات کیفی، شامل «قابل قبول بودن»، «قابلیت اطمینان» و «تأیید پذیری» استفاده شد. یافته ها: نشان دادند معلمان رضایت خود را از تفکیک دو دوره در مؤلفه های انسجام فیزیکی، رفتار اجتماعی، اهداف و نیازهای آموزشی ویژه، نیازهای عاطفی، تعامل مؤثر و اثربخش معلّمان، به کار گیری جنسیت معلّم در آموزش، اعلام نمودند و در مؤلفه مدیریت، نظارت و بهره وری منابع، عدم رضایت خود را از تفکیک دو دوره بیان کردند. نتیجه گیری: نتایج تحقیق حاضر نشان داد تفکیک دانش آموزان در آموزش ابتدایی به دو دوره اول و دوم می تواند زمینه حل بسیاری از مشکلات را در مدارس فراهم نموده و به سلامت روحی و روانی دانش آموزان و بهبود عملکرد معلمان کمک نماید

تحقیق حاضر با هدف شناخت میزان آگاهی معلمان دوره ابتدایی از نظریه های یادگیری و به کارگیری آن در فرایند تدریس انجام گرفته است. جامعه آماری تحقیق، معلمان ابتدایی شهر همدان در سال تحصیلی 1385-86 هستند که از میان آن ها 310 نفر 226) نفر زن و 84 نفر مرد( به عنوان نمونه تحقیق و به روش طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. برای جمع آوری اطلاعات از دو نوع ابزار شامل: آزمون سنجش میزان آگاهی معلمان از نظریه های یادگیری و پرسشنامه به کارگیری نظریه های یادگیری بهره گرفتیم و داده ها با استفاده از آزمون های آماری t تک نمونه ای، t برای گروه های مستقل، U من ویتنی، و تحلیل واریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در نهایت نتایج زیر به دست آمد:میزان آگاهی معلمان ابتدایی از نظریه رفتارگرایی در حد متوسط و از نظریه های شناخت گرایی و شناختی - اجتماعی پایین تر از حد متوسط بود؛ میان میزان آگاهی معلمان از نظریه های یادگیری و متغیرهای: مدت دوره های آموزش ضمن خدمت، مدرک تحصیلی، رشته تحصیلی و سابقه تدریس معلمان تفاوت معناداری وجود داشت، اما تفاوت معناداری با متغیر جنس ملاحظه نشد.میزان به کارگیری نظریه های یادگیری توسط معلمان بالاتر از حد متوسط بود و بیشترین میزان آن به نظریه های رفتارگرایی و کم ترین میزان به نظریه شناختی - اجتماعی مربوط می شد؛ میان میزان به کارگیری نظریه های یادگیری توسط معلمان و متغیرهای جنس، مدرک تحصیلی، سابقه تدریس معلمان معناداری وجود داشت، اما تفاوت معناداری با متغیرهای: مدت دوره های آموزش ضمن خدمت و رشته تحصیلی معلمان ملاحظه نشد.

در جوامع پیشرفته امروزی پرورش خلاقیت از مهمترین اصول است، با بررسی کشورهایی که از نظر صنعتی فرهنگی و اجتماعی رشد چشمگیری داشته اند متوجه می شویم که این کشورها در زمینهی پرورش خلاقیت رشد و تلاش بیشتری داشته اند. در حال حاضر در کشورهای توسعه یافته شکوفایی خلاقیت یکی از عالی ترین و محکم ترین اهداف آموزش و پرورش است. در شرایط حساس کنونی و با توجه به تحولات بسیار سریع و اجتناب ناپذیر دنیا، اگر خواهان پرورش استعدادها و شکوفایی، خلاقیت و نوآوری در افراد هستیم باید نظام آموزش و پرورش را متحول کرد. تنها معلم خلاق است که می تواند دانش آموزان خلاق و نوآور پرورش دهد و تنها آموزش و پرورش پویا، خلاق و متحول می تواند در تحقق این رسالت تاریخی موفق باشد. اطلاع رسانی خانواده ها از طریق کلاس های آموزش خانواده، استفاده از روش های تشویق و اجرای طرح های جدید، برای رشد و پرورش خلاقیت دانش آموزان وهمچنین تمرینات ویژه دانش آموزان و به کارگیری روش تدریس فعال و پویا از جمله کارهایی است که می توان در این زمینه انجام داد.

از جمله تحولات اجتماعی و فرهنگی در دوره قاجار گسترش شیوه نوین آموزشی در مدارس ابتدایی است. اساس شیوه آموزشی که در یک سده گذشته در دبستان ها برای فراگیری خواندن و نوشتن به کودکان به کار رفته است، حاصل نظریه پردازی ها و استفاده از شیوه های نوین آموزشی در دوره قاجار است. مهم ترین تحول در آموزش ابتدایی با رواج شیوه آموزش الفبای صوتی پدید آمد. تنها پس از آنکه مدارس ابتدایی در ایران از این شیوه نوین آموزشی استفاده کردند، این امکان فراهم شد تا آموزش و پرورش به امری عمومی تبدیل شود و با گذر زمان به صورت بخشی از نظام آموزش دولتی درآید. شکل گیری آموزش نوین در ایران متاثر از عواملی چند بوده است: تحصیل دانشجویان ایرانی در مراکز علمی اروپا و روسیه، آشنایی فرهیختگان ایرانی با زبان های بیگانه و الفبای زبان های خارجی، مشاهده تجربه تحول نظام آموزشی در قلمرو عثمانی، برپایی مدارس خارجی در ایران که هر یک به نوبه خود در شکل گیری نظام آموزش نوین در ایران تاثیرگذار بود. این مقاله نظری کوتاه به نخستین تجربه ها و چالش های پدید آمده از آن خواهد داشت.